Που πάμε;

Ταξιδεύουμε χωρίς πυξίδα

Είχαμε βασιστεί

στη βέβαιη πορεία των άστρων

μα σαν η καταχνιά

μάς στέρησε το φως τους,

τότε το νιώσαμε

πως ΠΟΡΕΥΟΜΑΣΤΕ ΧΩΡΙΣ ΠΥΞΙΔΑ.

Στα ξέφωτα τ’ουρανού

Αγκιστρώθηκε η ελπίδα.

Μα οι διάττοντες δεν ωφελούν.

Στη στιγμιαία τους λάμψη

μπορέσαμε μόνο να δούμε

την άδεια θέση της πυξίδας.

Που μας έλειπε τόσο τώρα.

Συναυλία Ελένης Καραΐνδρου στο ΔΘΠ

                                      Ε. Καραΐνδρου, Μανώλης Δεστούνης, Τούλα Μπούτου

Βραδιά Ελένης Καραΐνδρου στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά
                                                                                    
16 Οκτωβρίου 2015

Ήταν μια πολύ επιτυχημένη βραδιά στο ΔΘΠ. Η συναυλία της Ε. Καραΐνδρου με την κρατική ορχήστρα Αθηνών και μουσική διεύθυνση Λουκα Καρυτινού, τραγούδι από την Μαρία Φαραντούρη και γενικά ένα πολύ σφιχτά δεμένο μουσικό σύνολο, μας χάρισε δυο ώρες ταξιδιού μουσικής αρμονίας.

Δεν είμαι κριτικός μουσικής, λατρεύω όμως τη μουσική. Η πρώτη σκέψη που μου ήρθε ακούγοντας ήταν πως είναι μια μουσική "σκεπτόμενη" που αντλεί τα θέματα της ύστερα από μια μελέτη βαθειά διεισδυτική. Η δημιουργός "μελετά" το θέμα της, και γράφει. Δεν έχει ηρωικά κρεσέντα να δυναστεύουν την ακουστική υπομονή μας, ούτε επιχειρεί να κατακτήσει το χώρο δυναμικά αδυνατίζοντας όποιες άλλες εντυπώσεις. Είναι μια μουσική που σε κατακτά ακολουθώντας σε, συνοδεύει τη σκέψεις μας, τις ήρεμες αναπνοές, τη γλυκύτητα της ώρας, συνοδεύει χωρίς να σε αφήνει να παραπαίεις ούτε μια στιγμή.

Έχει ένα δικό της μουσικό δρόμο η Ελένη Καραΐνδρου. Δεν ασθμαίνει. Ένα χάδι γυναίκειο, ερωτικής ελπίδας άνοιγμα, χωρίς του πάθους την οξύτητα ή τις αμφιβολίες του δισταγμού. Τα μουσικά της θέματα μπορείς να τα μαντεύεις μέσα σε άλλα καινούρια θέματα σε ένα διαχρονικό δέσιμο που έτσι τα δυναμώνει και τα κάνει διαχρονικά έτσι αισθάνθηκα ιδίως για εκείνο το ανεπανάληπτο τραγούδι της Ε.Καραΐνδρου "τιμή δεν έχει η αγάπη, τιμή δεν έχει και η ζωή..."

Η φωνή της Μαρίας Φαραντούρη τόσο βαθιά ζεστή αναλλοίωτη από τον χρόνο που ξέρει να σε ακουμπά να σε ευφραίνει και να σε κατακτά, είναι πράγματι τόσο ταιριαγμένη με το είδος της μουσικής την οποία εκφράζει. Ο Λουκάς Καρυτινός τόσο γνωστός και αναγνωρισμένος καλλιτέχνης διεύθυνε την όλη εκτέλεση του προγράμματος ιδανικά.

Απευθύνω σε όλους τους μουσικούς τα θερμά μου συγχαρητήρια για την τόσο λαμπερή προσπάθειά τους και να ευχηθώ να χαρούμε πολλές ανάλογες εκδηλώσεις στο ιστορικό θέατρο της πόλης μας. Επίσης η εκδήλωση αυτή να μεταφερθεί και να ακουστεί και σε άλλα ανάλογα πνευματικά κέντρα.

Αλληλογραφία με τον ποιητή Νίκο Σπάνια

Σε άρθρο του Αντώνη Μποσκοΐτη στην LIFO (http://www.lifo.gr/articles/book_articles/77950)
παρουσιάζεται η αλληλογραφία μου με τον ποιητή Νίκο Σπανιά:

"Η συλλογή διηγημάτων "Το ρετιρέ" της Τούλας Μπούτου κυκλοφόρησε το 1987 από τις εκδόσεις Θουκυδίδης (έχει κλείσει ο εκδοτικός οίκος), ενώ επανεκδόθηκε πρόσφατα με αφορμή τη φεστιβαλική προβολή της μικρού μήκους ταινίας ''Γράμματα στη Γερμανία'' του γράφοντα. Λογικό αφού το σενάριο υπόγραφε η ίδια η Μπούτου ως κινηματογραφική μεταφορά ενός από τα διηγήματα της συλλογής με τίτλο "Άρνηση". Λίγο καιρό μετά την κυκλοφορία του βιβλίου, η συγγραφέας ειδοποιήθηκε για μία μεγάλη δημοσίευση που της έγινε στην εφημερίδα "Εθνικός Κήρυκας" της Νέας Υόρκης με μία θερμή κριτική από τον Νίκο Σπάνια. Ίσαμε τότε η Μπούτου δε γνώριζε καν το όνομα του ποιητή. Κι εκείνος, όχι μόνο αφιέρωσε τη στήλη του στο "Ρετιρέ", μαζί με τα Σονέτα του Δημοσθένη Ζαδέ, αλλά βρήκε τη διεύθυνση της και της ταχυδρόμησε το απόκομμα της εφημερίδας! Η Μπούτου απάντησε με μία ευχαριστήρια επιστολή και κάπως έτσι ξεκίνησε η αλληλογραφία τους

 Έρχονται όλα από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, τότε που ο Σπάνιας είχε καλά εδραιωμένη τη θέση του ως πολιτιστικός παράγοντας μεταξύ των Ελλήνων της ομογένειας: Μόνιμος αρθρογράφος - κριτικός τέχνης στον "Εθνικό Κήρυκα", αλλά και ραδιοφωνικός παραγωγός με μία σημαντική και συγκινητική, όπως φαίνεται, εκούσια "αποστολή": Την προβολή λογοτεχνών συμπατριωτών του, ποιητών και συγγραφέων, που θα χαρακτηρίζονταν ήσσονος σημασίας ή, πολύ απλά, άγνωστοι. Και οι δύο αυτοί χαρακτηρισμοί δεν χρησιμοποιούνται καθόλου μειωτικά, αν και αντανακλούν την πραγματικότητα. Ο Σπάνιας εν ολίγοις αδιαφορούσε για τους εκπροσώπους της λογοτεχνικής καθεστηκυίας τάξης στη χώρα του και αναζητούσε τους δημιουργούς εκείνους που διεκδικούσαν τη δική τους θέση στα νεοελληνικά γράμματα. Είναι πολύ πιθανό με μία ψυχαναλυτική προσέγγιση επί του ποδός, που επιχειρώ τούτη τη στιγμή, ο Σπάνιας να έβλεπε στο έργο και κατά συνέπεια στα πρόσωπα αυτών των λογοτεχνών, τη δική του, την αγνοημένη από την καθεστηκυία τάξη, που λέγαμε πριν, ποιητική υπόσταση. Πηγή: www.lifo.gr

.
Στην άνωθεν επιστολή με ημερομηνία 18 Ιου. (Ιουνίου ή Ιουλίου) του 1987, ο Σπάνιας εκφράζει την επιθυμία του στη συγγραφέα να διαβάσει τα διηγήματα της και από το ραδιόφωνο με σκοπό αυτά να φτάσουν σε ένα ακόμη μεγαλύτερο κοινό και σε άλλες πολιτείες της Αμερικής. Θα το κάνει μάλιστα - την ενημερώνει - κατόπιν παρότρυνσης "πολλών φοιτητών και, τέλος πάντων, ανθρώπων των γραμμάτων" (αυτό το "τέλος πάντων" μάλλον υποδηλώνει την απέχθεια του αναρχικού Σπάνια για τους λεγόμενους ''ανθρώπους των γραμμάτων"), ενώ κλείνει, ζητώντας της να του αγοράσει, αν περάσει από το βιβλιοπωλείο "Γνώση", τον "Κορυντόν" του Αντρέ Ζιντ - επρόκειτο για το ανατρεπτικό έργο του Γάλλου κομμουνιστή και αμφιφυλόφιλου Νομπελίστα συγγραφέα που εξήρε τον παιδευτικό χαρακτήρα της παιδεραστίας. Πράγματι, η ραδιοφωνική εκπομπή - αφιέρωμα στο "Ρετιρέ" της Μπούτου γίνεται και προς τα τέλη του 1987 ο ποιητής τηλεγραφεί στη συγγραφέα πως της έχει στείλει ήδη την κασέτα με το ηχογράφημα. Δυστυχώς, όμως, η κασέτα αυτή χάνεται στο... δρόμο κι έτσι στερούμαστε κι εμείς τώρα ένα ηχητικό ντοκουμέντο με τη φωνή και, ενδεχομένως, τις μουσικές επιλογές του παραγωγού Νίκου Σπάνια.

Στην επιστολή του με ημερομηνία 3 Ιανουαρίου του 1988, ο Σπάνιας αποδίδει την απώλεια της ταχυδρομημένης κασέτας με την εκπομπή στις απεργίες των Αμερικανών ταχυδρομικών υπαλλήλων. Φαίνεται τόσο "εντάξει τύπος" απέναντι στη Μπούτου, αφού της υπόσχεται μία καινούργια εκπομπή με αναγνώσεις διηγημάτων της. Και κλείνει, ενημερώνοντας την για την έκδοση της δικής του ποιητικής συλλογής υπό τον τίτλο "Το μαύρο γάλα της αυγής" από την Οδό Πανός. Αναφερόμενος στον εκδότη του, τον ποιητή - στιχουργό Γιώργο Χρονά, λέει πως τού έχει στείλει αρκετά αντίτυπα του βιβλίου στις ΗΠΑ, δηλώνοντας την επιθυμία του παράλληλα να φτάσει ένα και στα χέρια της Μπούτου για να λάβει την κριτική της.

Καθ' όλη τη διάρκεια του 1988 η αλληλογραφία των Σπάνια - Μπούτου συνεχίστηκε. Σήμερα βρίσκεται καταχωνιασμένη στο αρχείο της συγγραφέως. Ωστόσο, από ένα νέο απόκομμα του "Εθνικού Κήρυκα" μαθαίνουμε ότι η Μπούτου τού έστειλε κάποια στιγμή το καινούργιο της βιβλίο, το μυθιστόρημα "Στα χρόνια της Καταχνιάς", αποσπώντας και πάλι την πιο θερμή κριτική του πένα. Πέραν των στοιχείων που αποκομίζουμε για τον κριτικό λογοτεχνίας Σπάνια, το συγκεκριμένο απόκομμα παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον, εφόσον περιλαμβάνει και ένα ανέκδοτο, καβαφικού τύπου, ποίημα του με τον τίτλο "Κάτι έτριξε":

Κάτι έτριξε μέσα στην κάμαρα μου
δεν ήταν το καθοριστικό τρίξιμο των επίπλων
ήταν ένα τρίξιμο ανεπαίσθητο σχεδόν
όπως το θρόισμα που κάνει η γλαυκή θωριά σου
με κοίταξες όρθος με κείνα τα πρασινωπά σου μάτια
Τα μάτια εξημερωμένου δράκου
Απλώσαμε τα χέρια ή ένιωσα
τη ζεστασιά της σάρκας σου όπως παλιά
Κι ένιωσα τον πυρετό του σώματος μου
να με πετάει σαν άχυρο
σαν πούπουλο
σαν ξερό φύλλο μες τους δρόμους
Ύστερα ανακάθισα
Αυτό το μαρτύριο δεν τελειώνει... "


Πηγή: www.lifo.gr

Απρόσμενο

Από την ποιητική συλλογή "Με μιαν ανάσα" 
Απρόσμενο

Μέσα στην τεχνητή ευτυχία
των νυχτερινών φώτων της πολιτείας
βαδίζαμε σε μια πορεία εμπιστοσύνης.
Αμέριμνοι... Ανυποψίαστοι...
Θυμίαμα ζωής στον αγέλαστο θεό
η γλυκιά τους ανταύγεια.
Προσδοκία ανέφελου ουρανού
πίσω απ' τη νικητήρια λάμψη τους.
Κι ήρθε απ' τα ουρανοθέμελα τα σκοτεινά, αόρατη
η απρόσμενη μπόρα.
Ξαφνική. Αναπάντεχη. Ανελέητη.
Κανείς δεν σκέφτηκε να κρατήσει ομπρέλα...
είπε κάποιος δίπλα μου.
Και προχωρήσαμε όλοι σκυφτοί.
Μπορεί και νικημένοι...

Επιστολή Π. Τέτση για την ταινία "Γράμματα στη Γερμανία"

Επιστολή από τον εκλεκτό καλλιτέχνη και ακαδημαϊκό Π. Τέτση για την ταινία «Γράμματα στη Γερμανία», βασισμένη σε διήγημά μου:

Μόλις γύρισα και δεν μπορώ να μην εκφράσω το πόσο γοητευμένος είμαι από την ταινία, βασισμένη στα γραπτά σας. Το πόσο αλήθεια περίκλειε. Θα πρέπει να σου πω αυτό που σκέφτομαι: Ίσως είναι οι ιστορικές στιγμές της μεταπολεμικής περιόδου της Ελλάδας. Είναι ένα ιστορικό στοιχείο αυτής της χρονικής περιόδου του εναλλασσόμενου πληθυσμού, της αναχώρησης και επιστροφής. Αυτή εδόθη με ήπιο πάθος δίχως δραματικές εξάρσεις που όφειλετο στο σκηνοθέτη και ιδίως στους πρωταγωνιστές. Ο κύριος Δεστούνης ήταν στο ύψος, στο ζενίθ της συγκρατημένης δραματικότητας. Λίγο σπάνιο για έλληνα ηθοποιό σε ένα πνεύμα Τσεχωφικό μέσα στη σιγανή θλίψη.

Είμαι ευτυχής που είδα την ταινία.
Ευχαριστώ Π. Τέτσης

Προβολή στις 2 Οκτωβρίου για τα "Γράμματα"!!

Ας ακουμπήσουμε τη σκέψη σ’ένα φως…

Σεπτέμβρης του 2015

Τ

ο πολύ «θερμό» μας καλοκαίρι πήρε τέλος. «Θερμό» όχι με την έννοια του συνηθισμένου συνοδευτικού επιθέτου για μερικές θερινές περιόδους της γης και της χώρας μας. Ένα καλοκαίρι να βράζει, να κοχλάζει από κοινωνικές πρωτοφανείς καταστάσεις, λαοί να ξεκληρίζονται από αλληλοσπαργαγμούς, άνθρωποι να εγκαταλείπουν πατρίδες, σπιτικό, για να κυνηγήσουν φρούδες ελπίδες και ψεύτικα όνειρα, περιπλανώμενοι να ναυαγούν σε αδιάφορες θάλασσες χαλασμού, με τα τελείως ανήξερα, αθώα βλαστάρια στα άδεια τους χέρια κρατημένα. Εκατοντάδες χιλιάδες βλαστάρια ζωής να οδηγούνται στον πιο απάνθρωπο θάνατο, προτού καν ανοίξουν τα μάτια στη ζωή και σε κάποια, όποια δημιουργία, να δολοφονούνται από την παράλογη, ανερμάτιστη βούληση των υπευθύνων για τις όποιες αποφάσεις των «μεγάλων» του πλανήτη μας. Ηθική εξαθλίωση, διάλυση κάθε ηθικής έννοιας. Πολιτική αστάθεια με καταργημένους μέχρις εσχάτων κάποιων κανόνων και ηθικών επιταγών.

Έλλειψη όποιας Ελπίδας για κάποια ανάκαμψη. Στον ηθικό, κοινωνικό, Ανθρωπιστικό κατήφορο που παντοδύναμος οδηγεί στο ΤΕΛΟΣ. Τέλος γι αυτό το πρωτοφανέρωτο σε ασχήμια καλοκαίρι, όχι όμως και για τα καταλυτικά γεγονότα που μας κληροδότησε και κουβάλησε μπαίνοντας στον κύκλο των εποχών, επαυξάνοντάς τα και πλουτίζοντάς τα στο έπακρο με νέα δεινά.

Κι εμείς ανήμποροι θεατές, επικριτές, εξοργισμένοι αρνητές ν’ακολουθούμε μοιρολατρικά τη Μοίρα. Κι οι λίγοι αναλογικά προνομιούχοι να χαίρονται ένα δικό τους εξοργιστικό καλοκαίρι – κέντρα με 1000 € το μπουκάλι σαμπάνιας, ρούχα, κοσμήματα εκατομμυρίων, αλόγιστη σπατάλη αγαθών παράνομα και ανήθικα αποκτημένων, που όμως ουδείς για πολλά χρόνια τώρα ετόλμησε να θίξει, να τιμωρήσει, να επανορθώσει. Να δικαιώσει αυτούς που αδικήθηκαν, να δημεύσει και να φέρει πίσω στα ταμεία κάποια από τα κοινώς λεγόμενα «κλεμμένα» που τσάκισαν την οικονομία και έφεραν τη χώρα στον γκρεμό, χωρίς τουλάχιστον κοντινή ελπίδα κάποιας ανάκαμψης.

Η κατάθλιψη κερδίζει τόπο ολοένα και περισσότερο στη ψυχολογία των ανθρώπων, ουδέποτε θα μάθουμε τον αριθμό των αυτοκτονιών, πάντα μια πλαστή εικόνα ζωής και κοινωνικών λειτουργιών.

Εδώ θα κάνω μια μεγάλη παρένθεση για να πω, γι άλλη μια φορά (το έχω πει άπειρες φορές, σαν άνθρωπος και σαν γιατρός). Η πρωταρχική, κυρίαρχη, αποκρουστική αιτία όλων των δεινών της ανθρωπότητας είναι η ύπαρξη των Ναρκωτικών. Αυτή τη μάστιγα των αιώνων του «Πολιτισμού». Από κει πηγάζουν τα ατελείωτα δεινά των ανθρώπων. Η διάβρωση της ανθρώπινης ικμάδας κι ο δρόμος για την καταστροφή.

Ευτυχώς, ο λαός, ο δικός μας έχει τουλάχιστον αυτή την ικανότητα, μπορεί ακόμη κάπως να αντιδρά. «Άρτον και θεάματα», λοιπόν. Ταβερνάκια και μικρομάγαζα πρόχειρου φαγητού καλά κρατούν. Και πρόχειρα στημένες, οι περισσότερες ‘πνευματικές’ εκδηλώσεις με ‘θεατρικά δρώμενα’, με ‘θεατροποίηση’ της ζωής, του έργου, εκλεκτών δημιουργών. Όμως και αξιόλογες παραστάσεις και μουσικά δρώμενα (πολλά τα νέα μουσικά ταλέντα σήμερα και χορευτικές παραστάσεις. Ο χορός τα τελευταία χρόνια έχει ανθίσει σημαντικά, σε σχέση με τις αποδόσεις του όχι πολύ μακρινού παρελθόντος).

Μέσα σ’αυτό το πρωτοφανέρωτο κλίμα της σημερινής κατάστασης της κοινωνίας, της ζωής γενικά, οι πληγές της παιδείας βαθιές και πολύ επώδυνες. Ο κίνδυνος, νομίζω η πρωταρχική αιτία πανανθρώπινα για την ολέθρια καταστροφή των ‘καλών κερδισμένων’, η απώλεια κάποιων ανθρώπων με πνευματικό ανάστημα και τόσο πολύτιμη παρουσία στον πνευματικό χώρο, γίνεται ακόμη πιο οδυνηρή και καταστροφική.

Μια τέτοια απώλεια πολλαπλών απηχήσεων ήταν και της Μαριλένας Λασκαρίδου, αντιπροέδρου του Ιδρύματος «Αικατερίνη Λασκαρίδη» στον Πειραιά. Με τη βιβλιοθήκη στην οδό Μπουμπουλίνας και το πανέμορφο νεοκλασικό κτήριο της Ακτής Μουτσοπούλου και Δευτέρας Μεραρχίας, με τις πνευματικές εκδηλώσεις, τις ανεκτίμητες προσφορές καθημερινά στον κόσμο του Πειραιά. Με αγαλλίαση διάβασα πως το Ίδρυμα συνεχίζει τον προορισμό και τη δράση του… Διεξαγωγή 2^ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού βιολιού με υποτροφία Ισμήνης Χρυσοχόου Κάρτερ υπό την αιγίδα του Ιδρ. Λασκαρίδη στη μνήμη της συζύγου του Γεωργίου Κάρτερ. Αναπόλησα αυτή την ξεχωριστή προσωπικότητα που έγραψε τη δική της ιστορία, του Γ. Κάρτερ, ενός ολοκληρωμένου πνευματικού ανθρώπου, διακεκριμένου συγγραφέα, δημοσιογράφου και διευθυντή της ΕΡΤ. Που μαζί με την ξεχωριστή καλλιτέχνιδα γυναίκα του, αποτελούσαν ένα πρότυπο αξιολάτρευτο ζευγάρι, όπου μπορούσες να ακουμπήσεις τη σκέψη και το βλέμμα σου θαυμάζοντας και ελπίζοντας πως μπορούν να γίνουν πρότυπα και για άλλες τέτοιες πνευματικές ανθρώπινες παρουσίες.

Η απώλεια του αξιόλογου πνευματικού προέδρου του Πειραϊκού Συνδέσμου.

Η απώλεια του εκλεκτού ποιητή Ηλία Σιμόπουλου. Γεννημένος στο Καστανοχώρι Μεγαλόπολης, άφησε ένα πλατύ, αξιόλογο ποιητικό έργο  με κορυφαίο την «Αρκαδική Ραψωδία» που μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και πήρε τη θέση του μέσα στον χώρο της Παγκόσμιας Ποιητικής Ιστορίας.

Και τώρα… πάμε για εκλογές Για να οραματιστούμε τι; Τι να ελπίσουμε;

 Από πού να κρατηθούμε και με ποια κριτήρια; Μόνο σε λόγια ποιητή, εκεί πάλι θ’ακουμπήσω.

Η Ελλάδα έχει κατρακυλήσει πολλές φορές σε κάποιου κακού σκάλα. Κι ο προφητικός, ο αξέχαστος, ο πέρα για πέρα Ελληνικός ποιητής μας, ο Παλαμάς μας: Πώς για την Ελλάδα υπάρχει ένας δικός της θεός. Κι όταν φτάνει κατρακυλώντας στο τελευταίο σκαλί, στου Κακού τη Σκάλα, είναι σίγουρο πως θα ξανανιώσει ν’ανοίγουν πάλι τα Φτερά, τα Πρώτινά της τα Μεγάλα.

Ας ακουμπήσουμε τη σκέψη σ’ένα φως… μελλοντικό, ελπιδοφόρο, υπαρκτό.