Ο Τέλλος Φίλης για τα ''Γράμματα στη Γερμανία''

το πόστερ της ταινίας μας

Αναδημοσιεύω από το προσωπικό ιστολόγιο του Αντώνη Μποσκοίτη
ΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΙΑΣΜΑΤΑ
http://bosko-hippydippy.blogspot.gr/2015/07/blog-post_19.html

Ο Τέλλος Φίλης για τα ''Γράμματα στη Γερμανία''

Την ταινία μικρού μήκους ''Γράμματα στη Γερμανία'' δεν την έχει δει κανένας άλλος πέραν των συνεργατών μου, καθώς απαγορεύεται κάθε δημόσια προβολή πριν την όποια φεστιβαλική πορεία της. Κανένας, εκτός ενός ανθρώπου που εκτιμώ πολύ και που έχει στηρίξει εδώ και χρόνια, όχι μόνο εμένα ως κινηματογραφιστή, αλλά και τη νεότητα γενικότερα. Σε όλα τα πεδία της Τέχνης: Κινηματογράφο, μουσική, θέατρο, εικαστικά, ποίηση. Ποιητής κι ο ίδιος, ο Τέλλος Φίλης, ο εκ Θεσσαλονίκης ορμώμενος, είχε την ευκαιρία να δει την ταινία μου, όπως κι εγώ είχα τη χαρά να του τη δείξω σε πριβέ προβολή. Πέρασαν μέρες, ξεχαστήκαμε με τα τρεχάματα μας, ώσπου έλαβα την κριτική του για τη δουλειά μου. Πιστέψτε με, δε θα τολμούσα να δημοσιεύσω την κριτική κανενός άλλου ανθρώπου προτού η ταινία συναντηθεί για πρώτη φορά με το κοινό της οπουδήποτε. Είπαμε, όμως, ο Τέλλος είναι ένας, έχει φάει τον κινηματογράφο με το κουτάλι στη ζωή του, άρα ο λόγος του έχει για μένα και τους συνεργάτες μου ιδιαίτερη σημασία. Τον ευχαριστούμε όλοι, λοιπόν, για τα καλά του λόγια και για την ουσιαστική - όπως διαπιστώνει κανείς - κριτική του. Με συγκίνησε και με γέμισε χαρά προσωπικά:

Με αφορμή μιαν αναχώρηση, μια ταινία για την εγκαρτέρηση, με πρωταγωνιστές χέρια και μάτια, άλλοτε με θέληση, άλλοτε με απώλεια κι άλλοτε σαν μια μνήμη του οικείου που αφέθηκε να γίνει μια ξένη τύψη, πικρή σαν μελωδια που ακούς από ένα αποθηκευμένο στο πίσω μερος του μυαλού σου τρανζίστορ. Κάποιες ταινίες και κάποιοι δημιουργοί στα χρόνια της τεχνολογικής εξέλιξης, επιμένουν να ξύνουν την ουσία του κινηματογράφου. Αυτό κάνει ο Μποσκοΐτης με υπέροχη αίσθηση του μέτρου, με σχεδον γεωμετρικής συναισθηματικής δύναμης πλάνα και πολύ σοφά, χωρίς ίχνος διαλόγου, οδηγεί τον θεατή στην απόλυτη κατάδυση ενός κινηματογράφου που δεν αφηγείται, αλλά σε υποχρεώνει να μπείς ανάμεσα στα χέρια και τα μάτια των ηρώων, αναγκαίο κι ικανό σκουπιδάκι μιας ευαισθησίας που προσπέρασες και τώρα, να εδώ μπροστά σου, σε εκδικείται και σε στεριιώνει σε ακραία τοπία μιας μνήμης, της οποίας υποψιάζεσαι τις εκδοχές της με λύπη. Κι όλο αυτό σχολιασμένο με έναν τρόπο μοναδικό από την σύνθεση της κας Ελένης Καραΐνδρου, που επιδέξια σε οδηγεί στο κοντά, στο μακριά, στο βλέμμα και στον χρόνο, στο μέσα των ανομολόγητων αισθημάτων, στο έξω της δράσης που γίνεται πλοκή, που γίνεται ενα ρέκβιεμ μιας απόφασης που κλείνει με μια συνεύρεση απόντων. Είναι ό,τι πιο ώριμο κι ό,τι πιο ποιητικό έχει κάνει ως τώρα ο Μποσκοΐτης. Ζήλεψα και θαύμασα! Την απόλυτη εκφραστικότητα ενος σπουδαίου ηθόποιού όπως ο Μανώλης Δεστούνης, την σωματική δύναμη της απώλειας που μεταδίδει εντελώς κινηματογραφικά η πρωταγωνίστριά Λίλα Μπακλέση και την βαθιά επίμονη θέληση ενος καθαρά ποιητικού προσώπου που ειναι ο Απόλλων Μπόλλας. Βέβαια αυτή η ορθολογιστικά προσεγμένη φωτογραφία του Δημήτρη Θεοδωρόπουλου κι οι φωτισμοί του χειρουργείου στο τελος με το πρώτο πλάνο έβαλαν το χεράκι τους για να γίνει ένα κινηματογραφικό θαύμα! Ο σκηνοθέτης πρέπει να τους ευχαριστήσει όλους αυτούς! Το πιο σημαντικο ομως στο κράτησα για το τέλος: Ένιωσα μια περηφάνεια, Αντώνη μου, αυτή την περηφάνεια που έχουμε όλοι ανάγκη σε τούτες τις κακές εποχές, ότι κάποιοι άνθρωποι τελικά  ΔΕΝ ΑΝΘΙΣΑΝ ΜΑΤΑΙΩΣ. Εσύ λοιπόν είσαι ένας απ' αυτούς. Σε ευχαριστώ από καρδιάς για την εμπιστοσύνη. 

Τέλλος Φίλης, Θεσσαλονίκη 18 Ιουλίου 2015

SUB UMBRA DEI

SUB UMBRA DEI

Μετά το Θεό είσαι Εσύ, Γιατρέ μου

(στην έγκριτο Επιστήμονα και Λογοτέχνη, Κα Τούλα Μπούτου)

Παράλληλες είν’ οι γραμμές σου με του ΚΡΟΝΙΝ

(πίσω μας στέκει) λέει ο HANS KILLIAN (ο θεός)

κι είναι παρών σε κάθε σκέψη, κάθε πράξη

κάθε προσπάθεια που κάνει ο Γιατρός.

(Γουιαμίνη, οξυγόνο ετοιμάστε!)

(Ανοίξατε, να τρέχει ο ορός!)

κάθιδρως μάχετ’ απ’ τον χάρο ν’ αποσπάσει

τον ασθενή, σαν διαφαίνεται χαμός.

Πίσω απ’ τη μάσκα του χειρούργου η επιστήμων.

Στον όρκο του Ιπποκράτη αυτή πιστή,

παλεύει μες στους κόπους και την πίκρα

τον παλιό, άπιστο να σώσει εραστή.

Μήνες κοπιάζει ο μαιευτήρας της γυναίκας

της στείρας να της δώσει ένα παιδί,

το κατορθώνει με αντάλλαγμα στο γέρας

ως επισφράγισμα την ίδια του ζωή.

Σαν σε μνημόσυνο λέει η φτωχή μητέρα:

«Πάρε, γιατρέ μου, ό,τι όργανο μπορείς»

απ’την κορούλα της την μόλις πεθαμένη,

για μεταμόσχευση σε άλλους ασθενείς.

(Μαύρο και κόκκινο) (Μαζί χαρές και λύπες)

(Γιορτές και πένθη) (Ένα κράμ’ είν’ η ζωή).

Μπορεί να χάνουνε. Σχεδόν πάντα κερδίζουν

ζωές ανθρώπινες με μόχθο οι γιατροί.

Γιατρός Εσύ αναισθησιολόγος,

με τις αισθήσεις μας τις ξύπνησες και να!

Ζούμε μαζί Σου και κλαίμε με τα όσα

φέρνεις μπροστά μας περιστατικά.

Σημ: Το SUB UMBRA DEI το έχω πάρει από τον Λατινικό υπότιτλο του βιβλίου του Γερμανού χειρουργού HANS KILLIAN «ΠΙΣΩ ΜΑΣ ΣΤΕΚΕΙ Ο ΘΕΟΣ»  (κατά λέξη η μετάφραση είναι ΥΠΟ ΤΗΝ ΣΚΙΑΝ ΤΟΥ ΘΕΟΥ).

Τα έργα όμως της Κας Τούλας Μπούτου είναι εφάμιλλα εάν όχι καλύτερα, από τα ανάλογα του Hans Killian, του Kronin και όλων των  άλλων Ελλήνων και ξένων επιστημόνων που έχω διαβάσει

Αθανάσιος Ζαφειρόπουλος

«Γράμματα στη Γερμανία» δια χειρός Αντώνη Μποσκοΐτη

ΓΡΑΦΕΙ Παναγιώτης Μήτσικας 7 Ιουλίου 2015

Πεπειραμένος ντοκιμαντερίστας underground προσώπων του πολιτισμού με ανεπανάληπτη γοητεία (ελληνική ροκ σκηνή των ’70s, Κατερίνα Γώγου, Νίκος Κούνδουρος, Φλέρυ Νταντωνάκη), o Αντώνης Μποσκοΐτης επιστρέφει στα κινηματογραφικά δρώμενα με μία μικρού μήκους ταινία, τιτλοφορούμενη «Γράμματα από τη Γερμανία».

Το διαρκειας 15 λεπτών φιλμ, έχει γυριστεί σε Ελλάδα και εξωτερικό (Λουξεμβούργο) και βασίζεται στο διήγημα «Άρνηση» από τη συλλογή διηγημάτων «Το Ρετιρέ» της Τούλας Μπούτου, η οποία υπογράφει και το σενάριο. Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους θα δούμε τον, θεατρικής παιδείας, Μανώλη Δεστούνη, τον νεαρό Απόλλωνα Μπόλλα και την ιδιαίτερα ταλαντούχα Λίλα Μπακλέση. Για το τέλος, αφήσαμε το καλύτερο: για τη μουσική της ταινίας είναι υπεύθυνη η σπουδαία Ελένη Καραΐνδρου, μία συνθέτρια-ορόσημο για την Ελλάδα και όχι μόνο.

Η υπόθεση αφορά μία ιστορία μετανάστευσης στην Ελλάδα των αρχών του 1960: Ένας γέρος πατέρας (Μανώλης Δεστούνης) μένει πίσω με τη νύφη του (Λίλα Μπακλέση), γράφοντας γράμματα στον γιο του (Απόλλων Μπόλλας) που έφυγε μετανάστης στη Γερμανία. Ο θάνατος του νέου θα ανατρέψει τις ψυχολογικές ισορροπίες όλων τους…

πηγή: 

 

Επιθεώρηση σε πείσμα όλων!

Μανώλης Δεστούνης, Σοφία Μαρνά και Φώτης Μεταξόπουλος

Τούλα Μπούτου, Σοφία Μαρνά, Μανώλης Δεστούνης και Φώτης Μεταξόπουλος

Και η ζωή συνεχίζεται…

Μέσα σε όλο αυτό το χαλασμό και την αφάνταστη ταλαιπωρία του λαού μας, η ελπίδα πάντα πεθαίνει τελευταία… και παίρνει ζωή από το πνεύμα και την καρδιά… αυτά που μπορεί να χαρίσει η τέχνη με το μαγικό της άγγιγμα…

Πολλά θέατρα παίζουν κι εμείς ετοιμαζόμαστε για τις παραστάσεις μας στο Θέατρο Ελπίδας. Ανεβάζουμε μια επιθεώρηση με νέα και ταλαντούχα πρόσωπα. Και εμπλουτισμένη με την τόσο άφθονη επικαιρότητα.

Θέλουμε κι εμείς να βοηθήσουμε με τον τρόπο μας στο κράτημα ζωντανής της ελπίδας για τον τόπο μας.

Ας θυμηθούμε την ιταλογερμανική Κατοχή και τις επιθεωρήσεις που διαδέχονταν η μια την άλλη με τη ζωντάνια, το μπρίο, τη μουσική τους πανδαισία. Ας θυμηθούμε πόσο μας στήριξαν οι ηθοποιοί και τραγουδιστές όπως ο Γιώργος Οικονομίδης, η Σοφία Βέμπω και τόσοι άλλοι αλλά και όλοι οι εμπνεόμενοι που έγραφαν και μας αναπτέρωναν το ηθικό.

Φιλοδοξούμε να παρουσιάσουμε κι άλλα, πολλά έργα. Αλλά και επίκαιρες ποιητικές βραδιές, βραδιές θύμησης για εξέχοντες Απόντες και πολλά ακόμα. Σ’αυτό το μικρό, ιστορικό θεατράκι της Έλενας Τσαλδάρη.

"Γράμματα στη Γερμανία"- trailer

Άρνηση (Γράμματα στη Γερμανία)

από τα γυρίσματα της μικρού μήκους ταινίας

"Γράμματα στη Γερμανία" σε σενάριο βασισμένο

στο διήγημα "Άρνηση"

(φωτο: Βύρων Γκουλάκης)

περισσότερα για την ταινία και τους συντελεστές:

fb Manos Destounis

«Π

ατέρα», του είπε κυπαρίσσι σωστό απέναντί του. «Φεύγω πατέρα. Μα θα γυρίσω πάλι. Θα λείψω όσο χρειάζεται. Μπορεί και χρόνια. Μα θα γυρίσω σαν που πρέπει. Μη θλίβεσαι. Θα’χεις τα γράμματά μου. Θα’χεις τη σκέψη και τη φροντίδα μου».

Ζεστή που’ταν η ανάσα του πάνω στ’ άσπρα γένεια! Ζεστά που κλείσαν τα χέρια του το δικό του τρεμουλιάρικο και τ’ άλλο, το τσεκουρωμένο απ’ την αρρώστια. Το σηκώσαν τ’ άψυχο οι δυνατές παλάμες και το’ σφιξαν μαζί με τ’ άλλο δυνατά και τρυφερά πολύ.

«Παιδί μου, να’ ταν να σου κρεμάσω φυλαχτό τη γέρικη καρδιά μου στα νια σου στήθεια! Να τήνε πάρεις μαζί σου στα μαύρα ξένα. Μα μόνο που την τρύπησε σκληρά το στερνό του τρένου σφύριγμα, και απόμεινε να χτυπά μόνη κι αβοήθητη».

Κι ύστερα τα γράμματα. Χάντρες στ’ ατελείωτο κομπολόι προσμονής. Τα κράταγε λίγο, σφιχτά στο στήθος του πριν τ’ ανοίξει. Κι ύστερα να που και το τσεκουρωμένο χέρι σάλευε λίγο-λίγο τ’ ακίνητα δάχτυλα – τόσο δα – στην υπέρτατη πεθυμιά να τ΄ανοίξει όσο γίνεται γρήγορα. Γρήγορα να’ ρθει η μεστή φωνή στα γέρικα αυτιά να τα χαϊδέψει. Ν’ αντέχουν μέχρι να την ξανακούσουν.

Και τα βράδια, σαν πόσα νάγαψε το δικό του τρεμουλιάρικο χέρι; Γράμματα αραδιαστά, βασανισμένα. Γράμματα φιλιά και ευχές κι ελπίδες. Γράμματα χελιδόνια γυρισμού κι απελπισίας κάλεσμα.

Σαν πόσα να’ στειλε – Germany – στην πόστα; Ούτε που περίμενε πια στο τέλος. Μόνο επιθυμούσε. Επιθυμούσε να στείλει κοντά την πλημμύρα της ψυχής του. Τίποτ’ άλλο. Παιδί μου, κι αγαπημένο μου και γιέ μου ακριβέ. Και μη νοιάζεσαι για μένα. Κοίταξε τη ζωή και τη δουλειά σου.

Πόσος να πέρασε καιρός; Ποιος τον μετράει; Το χέρι το αριστερό όλο και βάραινε και το πόδι σερνόταν – ασήκωτο που έγινε!

Η σκέψη δεν ήθελε πια να τριγυρίζει. Μόνο να βάζει το χέρι να γράφει αργά, σα να’ σκαβε ένα λάκκο βαθύ μ’ επιμονή και πίστη χωρίς μάτια.

Στο κατώφλι του σπιτιού, ασάλευτη μορφή, τη φιγούρα του ταχυδρόμου είχε πια ξεχάσει. Μα να που κείνος τον πλησιάζει σήμερα. Και του δίνει φάκελο από γνώριμο χέρι γραμμένο. Κι άγνωστη μορφή να λέει: «Άγνωστος»; Δε λαθεύουν τα μάτια βοηθημένα απ’ τα γυαλιά.

Ο «Άγνωστος» είναι ο γιος ο ακριβός του. Γυρίζει το φάκελο. Πώς το’ καμε κι αποστολέα έχει βάλει; Πώς ξέχασε την υπόσχεση που’ κανε; Και τότε μέσα σε μια, τρομερή μικρή στιγμή, δεν υπάρχει στήριγμα ν’ ακουμπήσεις και μαξιλάρι τον ύπνο ν’ αγκαλιάσει. Ανάσα δεν υπάρχει να ζεστάνει φούχτες, παγωμένες κι αγκαλιά να γεμίσει. Είναι αλήθεια όσα τ’ αυτιά δεν ήθελαν ν’ ακούσουν και τα μάτια δεν θέλανε να δούνε. Κι η φωτογραφία με το σιδερένιο κουτί… Μα πώς μπόρεσε ένα κουτί να κλείνει τη λεβεντιά και τη ζωή; Και το φρικτό γράμμα με τα «συλληπητήρια βαθιά». Και τ’ απλωμένα συμπονετικά χέρια και τα χαμόγελα με την απόμακρη θλίψη, όλα είναι αλήθεια.

Και τα δυο χρόνια, ναι δυο είναι τα χρόνια, τώρα μπορεί πια να το πει, το ξέρει, που φεύγουν τα άσπρα γράμματα, λουλούδια σε βράχο φυτρωμένα χωρίς απόκριση να περιμένει καμιά. Άσβεστη φλόγα σε ξεχασμένο καντήλι οι αράδες και μόνη άρνηση τ’ όνομα του αποστολέα. Αυτό ποτέ. Για να μην υπάρχει δρόμος να υποχωρήσει η ελπίδα. Μόνο το τελευταίο. Πώς ξέφυγε του σκοτισμένου νου αυτή η αράδα, η καταλύτρα του ονείρου;

Τώρα καημέ μου αβάσταχτε! Δάκρυα από στερεμένα μάτια να’ βρεις και κραυγές από ξεραμένα χείλια.

Τώρα που πια δεν μπορεί η περήφανη πεισματική άρνηση, κάστρο να γίνει, ας γείρει το νικημένο κεφάλι, σιμά, σιμά στη γη.

Από τη συλλογή διηγημάτων Το ρετιρέ, εκδ. Θουκυδίδης, 1987

Για τον Γεώργιο Παπανικολάου

Γεώργιος Παπανικολάου (1883-1962)

53 χρόνια μνήμης

«…Τ

ο ιδανικόν μου δεν είναι να πλουτίσω, ούτε να ζήσω ευτυχής, αλλά να εργασθώ, να δράσω, να δημιουργήσω, να κάμω κάτι το αντάξιον ενός ανθρώπου ηθικού και δυνατού…»

Είναι απόσπασμα από ένα γράμμα του Γ. Παπανικολάου, γραμμένο το 1911. Ήταν τότε ένας νέος επιστήμονας, 28 ετών και μέσα από αυτές τις λίγες γραμμές μπορεί να δει κανείς ξεκάθαρα ποιος ήταν ο δρόμος που είχε μόνος χαράξει, ποια και πόση η πίστη και η δύναμη που έκρυβε μέσα του για να τον ακολουθήσει βήμα βήμα ως το τέλος. Αυτή η σιγουριά, αυτή η κάποια έπαρση πως ναι, πρέπει να γίνει κάτι το ξεχωριστό και να ανέβει κάπου ψηλότερα από τους συνηθισμένους διαβάτες της ζωής, για να τους βοηθήσει στην πορεία τους, φαίνεται και σε άλλα παλαιότερα γραφτά του, που η κ. Μαρία Κόκορη, κόρη του αδελφού του, με τόση αγάπη και με περισσή λογοτεχνική χάρη έχει συγκεντρώσει στο θαυμάσιο βιβλίο της «Γεώργιος Παπανικολάου. Μέσα από τη ζωή και το έργο του»:

«…Γιατί έχω μυαλό ανήσυχο, φιλόδοξο, σκληρό που πάντα κάτι θέλει και πάντα με βασανίζει με τις υπερβολικές απαιτήσεις του…» λέει σε κάποιο άλλο γράμμα, σκιαγραφώντας τόσο αδρά τον ίδιο τον εαυτό του. «Ιδεοπαθής» αυτοαποκαλείται κάπου αλλού και έχουμε μπροστά μας αυτόν τον άνθρωπο τον προικισμένο με τη σφραγίδα της δωρεάς και με τη φλόγα της δημιουργίας του που δεν λογαριάζει οποιοδήποτε κόστος που θα μπορούσε να χαμηλώσει το φωτεινό της σπατάλημα.

Από το 1920 η επιστημονική του διαίσθηση είναι σίγουρη για τη διαγνωστική σημασία των κολπικών επιχρισμάτων. Το 1925 μπαίνει σε πρόγραμμα η συστηματική μελέτη αυτών των επιχρισμάτων. «… Η πρώτη παρατήρηση καρκινικών κυττάρων ήταν από τις πιο συγκλονιστικές εμπειρίες της επιστημονικής μου σταδιοδρομίας», γράφει.

Όμως, στη δημοσίευση το 1928, της εργασίας «New Cancer Diagnosis», αντιμετωπίζει την αδιαφορία και την αμφισβήτηση. Δεν πτοείται. Διόλου δεν κλονίζεται η πίστη στην αξία του έργου του. Κι ας καθυστερεί έτσι η έρευνα τουλάχιστον για μια 10ετία. Το ξέρει πως στο τέλος θα δικαιωθεί. Και η εργασία του το 1943 «Διάγνωσις του καρκίνου της μήτρας από το κολπικό υγρό» σηκώνει επιτέλους το βαρύ παραπέτασμα της άγνοιας και δείχνει το νέο λαμπρό δρόμο της πρώιμης διάγνωσης της φοβερής αρρώστειας.

Έτσι καθιερώθηκε η «μέθοδος Παπανικολάου». Το πασίγνωστο Pap test που σιγά σιγά κατέκτησε τεράστιες ιατρικές εφαρμογές. Για να σώσει και να σώζει αναρίθμητες ζωές ανθρώπων.

Δεν είναι καθόλου συνηθισμένη η περίπτωση ανθρώπου που από την πολύ τρυφερή ηλικία ξέρει απόλυτα το τι ζητάει και τόσο αταλάντευτα, αμετακίνητα μπροστά σε οποιαδήποτε αντιξοότητα, αλύγιστα μπροστά στις οποιεσδήποτε Σειρήνες της διαδρομής. Αυτός θα ακολουθήσει το δικό του χαραγμένο πεπρωμένο.

Σήμερα, 53 χρόνια από το θάνατό του, αποθέτουμε ένα λουλούδι θύμησης κι ευγνωμοσύνης στον Επιστήμονα που με το λαμπρό επιστημονικό του άθλο, την ανακάλυψη της πρώιμης διάγνωσης του καρκίνου από την κυτταρολογική εξέταση των ανθρωπίνων εκκρίσεων, έσωσε και σώζει αμέτρητες ζωές κι όλο πλατύτερους ορίζοντες ξανοίγει με καινούργιες προεκτάσεις της μεθόδου.

Όμως αποθέτουμε κι ένα λουλούδι θαυμασμού κι αγάπης στον Άνθρωπο. Τον απλό, τον αδύνατο άνθρωπο με την τραγική του προσωρινότητα, με την πεπερασμένη διάρκεια παρουσίας του, με τη μεταφυσική του αγωνία, με τη λαχτάρα για ζωή που κατόρθωσε να τ’αγνοεί όλα αυτά και να ξεχνιέται μέσα σε μια ονειραίσθηση αιώνιας δημιουργίας και προσφοράς προς το συνάνθρωπο.

«...Η δύναμις που με βιάζει ν’ανέβω σε ανώτερες σφαίρες δράσεως με αποτυφλώνει τόσο ώστε να μη βλέπω ούτε τους κινδύνους ούτε τα εμπόδια…», διαβάζουμε σε άλλο του γράμμα. Και θαυμάζουμε!

Συμπαράσταση στη σκληρή, επίμονη πορεία του η Μουσική. «…Ποτέ δεν θα μπορούσα να αντέξω μια τέτοια σκληρή ζωή δίχως τη μουσική», έλεγε συχνά. Και δεν αποχωρίστηκε το βιολί του.

Ακόμη το διάβασμα, η Φιλοσοφία, η Ποίηση, η Λογοτεχνία, όλες οι εκφάνσεις της πνευματικής ζωής αλλά και κοινωνικά και πολιτικά θέματα ήταν στυλοβάτες στις παροδικές ανθρώπινες φυσιολογικές αδυναμίες του. Είναι τόσο αλληλένδετα αυτά! Ο Πλούταρχος αναφέρει για το σοφό γιατρό Κένταυρο Χείρωνα: «Ο σοφώτερος Χείρων μουσικής τε ων και δικαιοσύνης και ιατρικής διδάσκαλος».

Δεν πρέπει βέβαια ποτέ να ξεχνάμε την ανθρώπινη, αξεπέραστη, ηρωική συμπαράσταση της γυναίκας του Μάχης. Η Μάχη δέχθηκε να ενταχθεί κι αυτή στη ζωή των θυσιών για τον επιστήμονα. Να στερηθεί το δικαίωμα να γίνει μητέρα. Της το είχε ζητήσει κι εκείνη το αποδέχτηκε. Αυτή ήταν η προϋπόθεση για να παντρευτούν. Να υπάρξει ακόμα και αντικείμενο μελέτης των επιστημονικών πειραμάτων του πάνω της. Στο βιβλίο της Μαρίας Κόκορη περιγράφεται τόσο γλαφυρά ο τρόπος που γνώρισε και τη διάλεξε για σύντροφο της ζωής του, με κείνη την καταπληκτική και τόσο έξω από τα συνηθισμένα μέτρα διορατικότητα και προβλεπτικότητά του. Και δεν διαψεύσθηκε.

Τον είπαν το μεγαλύτερο μη Νομπελίστα ερευνητή ιατρό του 20^ου αιώνα. Τονίζοντας έτσι περισσότερο πόσο οι ανθρώπινες αναγνωρίσεις και τα βραβεία στέκουν χαμηλότερα από τις πραγματικές αξίες και τους αληθινούς τίτλους μιας πανανθρώπινης προσφοράς.

Όμως, ο Πλάτανος, το δέντρο που είναι φυτεμένο στο Ιατρικό Κέντρο Cornell N.Y. από τον πλάτανο του Ιπποκράτους προς τιμή του Γ. Παπανικολάου, θα θυμίζει πάντα την παγκοσμιότητα του ελληνικού πνεύματος που Εκείνος τόσο τίμησε.

Την ασύνορη πλατειά λεωφόρο όπου πάντα θα υπάρχουν Έλληνες λαμπαδηφόροι να τη διασχίζουν, κομίζοντας το Φως με τη δάδα της Γνώσης άσβηστο στα πέρατα του κόσμου.